Kodeks etyczny
Niniejsze zasady zostały sformułowane z myślą o studentach i absolwentach Consonance Therapy Institute oraz członkach Consonance Therapy International Association.
Ogólne zasady etyki zawodowej w pracy psychologa-konsultanta i psychoterapeuty
Zasady etyki zawodowej są zgodne z ogólnymi postanowieniami „Europejskiej Konwencji Praw Człowieka” i określają standardy etycznego postępowania psychologa i psychoterapeuty.
Zasady te ukształtowały się w oparciu o praktykę poprzednich pokoleń, są wewnętrznie przemyślane, włączone w proces psychoterapeutyczny i przestrzegane przez specjalistów różnych kierunków w Europie i USA. Niezależnie od ram prawnych danego kraju, kodeks etyczny pełni rolę wewnętrznego regulatora działalności zawodowej i kryterium profesjonalizmu, a nie jest jedynie zbiorem zasad służących zewnętrznej rozliczalności. Zapoznanie klienta z treścią kodeksu pomaga uchronić go przed kontaktem z osobą nieprofesjonalną oraz zapobiega nadużyciom.
Krótki wykaz zasad etycznych (dla psychologa-konsultanta i psychoterapeuty, dalej „Terapeuta”):
- W swojej działalności zawodowej Terapeuta dąży do najwyższych standardów zawodu, odpowiedzialnie ocenia swoje możliwości, kompetencje i ograniczenia.
- Okazuje szacunek osobowości klientów i współpracowników.
- Ponoszą odpowiedzialność etyczną wobec klienta i społeczności zawodowej.
- Przestrzegają zasad poufności.
- Nie wyrządzają krzywdy klientowi.
- Nie wykorzystują relacji zależności powstających w trakcie terapii.
- Działają wyłącznie w granicach kompetencji zawodowych.
- Przy podejmowaniu decyzji uwzględniają swoje ograniczenia osobiste oraz emocjonalno-fizyczne. W razie potrzeby zwraca się o superwizję, konsultuje się z kolegami lub kieruje klienta do bardziej doświadczonego specjalisty.
- Wyjaśnia swoje decyzje i przekazuje informacje prostym i zrozumiałym dla klienta językiem. Szanuje prawo klienta do uzyskania pełnej informacji o stanie jego zdrowia psychicznego, metodach pracy, ryzyku i oczekiwanych wynikach.
- Zawsze opiera się na dobrowolnej zgodzie klienta, który rozumie istotę tego, co się dzieje, oraz możliwe konsekwencje.
Kluczowe zasady zapewniające bezpieczeństwo klienta
Zasada dobrowolności
Klient podejmuje decyzję o współpracy z terapeutą samodzielnie, świadomie i bez nacisku.
Jeśli pomoc psychologiczna została zalecona przez osoby trzecie (lekarzy, nauczycieli, rodziców), terapeuta ma obowiązek uzyskać osobistą zgodę klienta na pracę i zrezygnować z niej, jeśli zgoda nie zostanie uzyskana.
Zgodnie z polskim prawem do pracy z osobą poniżej 18 roku życia wymagana jest pisemna zgoda obojga rodziców lub opiekunów prawnych (z wyjątkiem szczególnych przypadków ustalonych przez sąd). Opinia osoby niepełnoletniej jest brana pod uwagę proporcjonalnie do jej wieku i dojrzałości, ale nie zastępuje zgody opiekunów.
Zasada poufności
Terapeuta ma obowiązek chronić prywatność klienta. Wszelkie uzyskane informacje są wykorzystywane wyłącznie w interesie klienta i nie mogą być przekazywane osobom trzecim.
Zasada ta nie jest bezwzględna: naruszenie poufności jest dopuszczalne w celu zapobieżenia zagrożeniu, jeśli klient stanowi poważne niebezpieczeństwo dla siebie lub otoczenia.
Terapeuta ma obowiązek zgłaszać organom ścigania przygotowywanie lub popełnienie poważnych przestępstw (wymienionych w art. 240 Kodeksu karnego RP – np. zabójstwo, terroryzm, pedofilia), a także w przypadku zagrożenia życia i zdrowia.
W Polsce tajemnica zawodowa psychologa może zostać ujawniona wyłącznie przez sąd lub prokuratora w przypadkach określonych przez prawo.
Terapeuta z wyprzedzeniem informuje klienta o obowiązku ujawnienia informacji dotyczących popełnionych lub planowanych przestępstw. Decyzja o tym, czy przekazać takie informacje terapeucie, należy do klienta.
Prowadzenie dokumentacji i ochrona danych osobowych
Terapeuta prowadzi dokumentację zgodnie ze standardami zawodowymi i zapewnia jej bezpieczne przechowywanie bez dostępu osób trzecich.
Przetwarzanie danych osobowych odbywa się ściśle zgodnie z rozporządzeniem UE 2016/679 (RODO).
Klient musi zostać poinformowany o gromadzeniu i przechowywaniu danych oraz o swoich prawach (do dostępu, poprawiania, usuwania). Konieczne jest posiadanie podpisanej zgody na przetwarzanie danych osobowych.
Zakaz podwójnych relacji
Podwójne to relacje, w których terapeuta pełni wobec klienta jakąkolwiek inną rolę poza zawodową.
Zasada ta ostrzega przed udzielaniem porad krewnym, przyjaciołom i znajomym ze względu na ryzyko stronniczości.
Surowo zabronione jest zacieranie granic: osobiste kontakty poza terapią, wspólny biznes, a także intymne relacje z klientem.
Specyficzna atmosfera terapii (głębokie zrozumienie, kontakt emocjonalny) może wywołać u klienta pragnienie zbliżenia, co prowadzi do uzależnienia i utraty obiektywności przez terapeutę.
Terapeuta ma obowiązek rozpoznawać takie sytuacje, pracować z przeniesieniem i przeciwprzeniesieniem, a także regularnie uczestniczyć w superwizjach i interwizjach.
Zasada „Nie szkodzić”
Interesy klienta są zawsze priorytetem. Jeśli prośba wykracza poza kompetencje terapeuty, ma on obowiązek skierować klienta do odpowiedniego specjalisty.
Zasada „Stop”
Klient ma prawo odmówić wykonania proponowanych czynności lub przerwać terapię (na przykład nie wykonywać ćwiczenia lub zaprzestać pracy nad traumą w przypadku silnego dyskomfortu).
W takim przypadku terapeuta ma obowiązek zmienić zadanie i przywrócić klientowi poczucie bezpieczeństwa przed zakończeniem sesji.
Etyczne aspekty płatności
Koszt konsultacji ustalany jest podczas pierwszej rozmowy. Zmiana ceny wymaga uzasadnienia i uzyskania zgody klienta. Płatność za usługi nie może być zastąpiona barterem (pracą lub usługami ze strony klienta).
Niniejsze zasady zostały sformułowane dla studentów i absolwentów Consonance Therapy Institute oraz dla członków Consonance Therapy International Association.